Print

Tuesday, 21 October 2014 Εθνικά Θέματα Hits: 9017

Σύμφωνα με δημοσιεύματα του τύπου, ο ειδικός διαμεσολαβητής του ΟΗΕ, αμερικανός διπλωμάτης Matthew Nimits υπεύθυνος για την επίλυση της διαφωνίας μεταξύ Ελλάδας και πΓΔΜ, ενδέχεται μέχρι τέλος Οκτωβρίου να παρουσιάσει μια νέα πρόταση σε Αθήνα και Σκόπια για μια πιθανή λύση στο θέμα της ονομασίας της γείτονος xώρας. Με αφορμή την πληροφορία αυτή θα προβούμε σε μια σύντομη αναδρομή του μακεδονικού ζητήματος (ΜΖ), το οποίο αρχικά αποτέλεσε μια πτυχή του λεγόμενου ανατολικού ζητήματος, του προβλήματος, δηλαδή, της διανομής των εδαφών της παραπαίουσας οθωμανικής αυτοκρατορίας.


 

Η Μακεδονία είναι μια εκτεταμένη γεωγραφική περιοχή στο κέντρο της χερσονήσου του Αίμου που τα φυσικά της όρια καθορίζονται προς Β από τα όρη Βαβούνα και Μεσσάπιον, προς Α από το όρος Όρβηλος και τον ποταμό Νέστο, προς Ν από τα όρη Όλυμπος και Καμβούνια και το Αιγαίον πέλαγος και προς Δ από τα όρη Βόιον και Πέτρινον. Οι ευρύτερες γεωγραφικές ενότητες στις οποίες διαιρείτο είναι τρεις: Η άνω, η κάτω και η ανατολική Μακεδονία. Η κάτω Μακεδονία, σήμερα, σχεδόν ταυτίζεται με την ελληνική δυτική και κεντρική Μακεδονία.

Γεωγραφικά, λοιπόν, ο όρος δηλώνει μια ευρύτερη περιοχή που δεν ανήκει εξ ολοκλήρου στην Ελλάδα και κατά συνέπεια ο ισχυρισμός ότι η Μακεδονία αποτελεί μόνο γεωγραφική ελληνική περιοχή δεν ευσταθεί.

Ιστορικά, όμως, ο όρος Μακεδονία είναι ελληνικός, καθόσον αναφέρεται στο Βασίλειο και στον πολιτισμό των αρχαίων Μακεδόνων που ανήκουν στο ελληνικό έθνος και αποτελούν αδιαμφισβήτητο κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς του.

Ενώ τα φυσικά όρια της Μακεδονίας παραμένουν σταθερά δεν συμβαίνει, όμως, το ίδιο και με τα πολιτικά της όρια τα οποία μεταβάλλονταν ανάλογα με τις ιστορικές εξελίξεις στο βαλκανικό χώρο. Σήμερα η ιστορική περιοχή της Μακεδονίας εκτείνεται στην Ελλάδα, στα Σκόπια, στη Βουλγαρία και ένα μικρό κομμάτι (0,5% περίπου) στην Αλβανία.

ΜΖ ονομάσθηκε ο αγώνας για τον έλεγχο της Μακεδονίας, που ήταν οθωμανικό έδαφος, μεταξύ Ελλάδας, Σερβίας και Βουλγαρίας . Το ΜΖ εμφανίσθηκε αμέσως μετά την υπογραφή της συνθήκης του Βερολίνου(13/7/1878) η οποία αναθεωρούσε τη συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (3/3/1878) με την οποία δημιουργείτο η Μείζων Βουλγαρία και άφηνε έξω από τη Βουλγαρία την Μακεδονία.

Μετά από 35 έτη σκληρών αγώνων το θέμα διευθετήθηκε με τη συνθήκη του Βουκουρεστίου (10/8/1913) σύμφωνα με την οποία το μακεδονικό έδαφος μοιράσθηκε ως εξής: Ελλάδα το 51,5% (Ελληνική Μακεδονία), Σερβία 38% (Βόρεια ή Σερβική Μακεδονία), και η Βουλγαρία 10% ( Μακεδονία του Πιρίν ή Βουλγαρική ) . Tη Σερβική Μακεδονία ο Τίτο την 2/8/1944, θέλοντας να αποδυναμώσει τη Σερβία, την ονόμασε «Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας».

Στη σύγχρονη μορφή του το ΜΖ αφορά στη διακρατική διένεξη Ελλάδας και πΓΔΜ σχετικά με το όνομα της δεύτερης που δημιουργήθηκε με τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας. Το ζήτημα αυτό προέκυψε το 1991 όταν τα Σκόπια αποσχίσθηκαν από την Ομοσπονδιακή Γιουγκοσλαβία και ανακήρυξαν την ανεξαρτησία τους υπό το όνομα « Δημοκρατία της Μακεδονίας» .

Με την εμφάνιση του προβλήματος η Ελλάδα «ψαχνόταν» για τη στρατηγική της απέναντι στο νεοσύστατο κράτος με αποτέλεσμα από το Δεκέμβριο του 1991 μέχρι το Μάρτιο του 1992 να σχηματισθούν, σχετικά με το ΜΖ, δύο αντιμαχόμενα στρατόπεδα στο ένα ήταν οι εθνικιστές και οι πάσης φύσεως λαϊκιστές ( ο ΥΠΕΞ Σαμαράς,το ΠΑΣΟΚ, ΜΜΕ,κ.λπ) οι περισσότεροι από αυτούς πριν το 1990 στο άκουσμα και μόνο τού από βορά κινδύνου «έβγαζαν σπυριά», τώρα προέχουν τα μικροπολιτικά συμφέροντα. Και στο άλλο στρατόπεδο η ψύχραιμη φωνή του πρωθυπουργού ο οποίος έβλεπε τα πράγματα ρεαλιστικά.

Πλέον αυτών την πορεία του ΜΖ επηρέασαν σε σημαντικό βαθμό και τα εξής: Πρώτον, ο λάθος χειρισμός και η στάση του ΥΠΕΞ Σαμαρά κατά τη σύσκεψη των ΥΠΕΞ της ΕΟΚ την 16η Δεκεμβρίου 1991 και δεύτερον, η διοργάνωση συλλαλητηρίου την 14η Φεβρουαρίου 1992 στη Θεσσαλονίκη με την ενθάρρυνση και την ενεργό συμμετοχή ελλήνων αξιωματούχων για την ελληνικότητα της Μακεδονίας. Αποτέλεσμα όλων αυτών των ενεργειών ήταν η δημιουργία πολωτικού κλίματος το οποίο δεν ευνοούσε κινήσεις συμβιβαστικού τύπου.

Στον απόηχο των όσων συνέβαιναν στην Ελλάδα, η ΕΟΚ ανέθεσε τον Φεβρουάριο του 1992 στον ΥΠΕΞ της προεδρεύουσας Πορτογαλίας Joao Pineiro τη σύνταξη προτάσεων για το σκοπιανό . Πράγματι ο Pineiro συνέταξε τo λεγόμενο πακέτο πινέιρο που περιελάμβανε ένα κείμενο συμφωνίας για την επιβεβαίωση των υφισταμένων συνόρων μεταξύ Ελλάδας και Σκοπίων, αλλαγή των άρθρων του Συντάγματος των Σκοπίων περί αλυτρωτισμού και επεκτατισμού, ένα σχέδιο επιστολής της σκοπιανής κυβέρνησης με το οποίο δηλώνει ότι θα αποθαρρύνει κάθε πράξη εχθρικής δραστηριότητας ή προπαγάνδας και σύνθετη ονομασία ( Μακεδονία του Βαρδάρη ή Άνω Μακεδονία ή Νέα Μακεδονία).

Την 13η Απριλίου 1992 σε σύσκεψη των Πολιτικών Αρχηγών υπό τον ΠτΔ το πακέτο πινέιρο απορρίφθηκε . Επίσης κατά τη σύσκεψη αυτή αποπέμφθηκε ο Σαμαράς από ΥΠΕΞ και αποφασίσθηκε ( πλην ΚΚΕ) ότι «η Ελλάδα δεν θα αναγνωρίσει κράτος στην ονομασία του οποίου θα υπάρχει όρος Μακεδονία ή παράγωγό του». Η απόφαση αυτή αποτέλεσε την κατευθυντήρια γραμμή όλων των ελληνικών κυβερνήσεων για την επίλυση του εκκρεμούντος προβλήματος.

Η απόρριψη του πακέτου πινέιρο, εκ του αποτελέσματος κρινομένη, ήταν λάθος ενέργεια καθόσον :

˃ Είχε ως συνέπεια τη συνεχή αναβολή του προβλήματος από την κυβέρνηση προκειμένου να μην κατηγορηθεί από την αντιπολίτευση για εθνική προδοσία.

˃ Εξ αιτίας της αναβολής αυτής τα Σκόπια αναγνωρίσθηκαν ως «Μακεδονία» από τα 2/3 των κρατών-μελών του ΟΗΕ εξ ων τρία είναι μόνιμα μέλη του Σ.Α του (ΗΠΑ, Κίνα και Ρωσία).

˃ Μπορεί πρόσκαιρα να ικανοποιούσε το συναισθηματικό κόσμο των ελλήνων, όμως, με την πάροδο του χρόνου έφερε την απογοήτευση διότι διαπιστώθηκε ότι εξέφραζε μια εικονική πραγματικότητα.

˃ Από το 2007 η Ελλάδα αγωνίζεται για να πετύχει μια συμβιβαστική λύση, κάτι που το 1992 της χάριζε η ΕΟΚ. Η «προδοτική» λύση του 1992 θεωρείται σήμερα « εθνικός θρίαμβος»

Σύμφωνα με πληροφορίες που έχουν διαρρεύσει το νέο σχέδιο Nimits περιλαμβάνει σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό προσδιορισμό (Δημοκρατία της άνω Μακεδονίας) για το διεθνές όνομα της πΓΔΜ, μακεδονική γλώσσα και ο λαός της θα αποκαλείται πολίτες της άνω Μακεδονίας. Για τη συνταγματική ονομασία της πΓΔΜ που ονομάζεται «Δημοκρατία της Μακεδονίας» δεν γίνεται λόγος καθόσον θεωρείται εσωτερική τους υπόθεση.

Ε Κ Τ Ι Μ Α Τ Α Ι ότι σε περίπτωση που οι προτάσεις Νimits επιδοθούν στα ενδιαφερόμενα μέρη, η κυβέρνηση ενεργώντας και πάλι μικροκομματικά ( διαρροή ψηφοφόρων ) θα αναβάλλει το θέμα τουλάχιστον για την άνοιξη του 2015. Ενώ η παρούσα ευκαιρία είναι μοναδική καθόσον η αξιωματική αντιπολίτευση συμφωνεί με τη σύνθετη ονομασία και κατά συνέπεια αντί κυβέρνηση και αντιπολίτευση να σπαταλούν το χρόνο τους σε κοκορομαχίες για το «περί όνου σκιάς» θέμα του ΠτΔ θα ήταν προτιμότερο να συνεννοηθούν για την επίλυση του σημαντικού αυτού εθνικού προβλήματος. Το θέμα πρέπει να κλείσει το ταχύτερο, διότι η αναβολή ευνοεί τους σκοπιανούς οι οποίοι αναγνωρίζονται ως «Δημοκρατία της Μακεδονίας» από τα κράτη – μέλη του ΟΗΕ και σε λίγα χρόνια οι μόνες χώρες που δεν θα τους έχουν αναγνωρίσει θα είναι η Ελλάδα και η Κύπρος.

Κλείνοντας, επισημαίνουμε ότι όπως έχει διαμορφωθεί σήμερα η κατάσταση, ως ιδανική εξέλιξη στο ΜΖ για την Ελλάδα θα θεωρηθεί μια συμβιβαστική λύση στο θέμα του ονόματος, η οποία θα συνοδεύεται από εγγυήσεις που θα διασφαλίζουν τα σύνορα, τα σύμβολα, την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή. Ιωάννης Δημητροπουλος Αντιστράτηγοςε.α – Μαθηματικός

ΠΗΓΕΣ

α . Μεγάλη Ελληνική Εγκυκλοπαίδεια Π. Δρανδάκη, Τόμος ΙΣΤ΄

 

β . Βικιπαίδια.